STWARDNIENIE ROZSIANE A CIĄŻA

STWARDNIENIE ROZSIANE A CIĄŻA

Przychodzi taki moment w życiu kobiety, kiedy podejmuje decyzję o macierzyństwie. Decyzja ta może być trudna w sytuacji, gdy kobieta ma stwardnienie rozsiane. Pojawia się dylemat dotyczący posiadania dzieci. Kobieta boi się, że ciąża i poród pogorszą jej stan zdrowia. Obawia się, że leczenie, które stosuje negatywnie wpłynie na przebieg ciąży oraz stan zdrowia jej dziecka. Kobieta decydująca się na dziecko zazwyczaj musi rezygnować bądź przerywać leczenie.

Brakuje dowodów na to, że choroba wpływa na płodność, prowadzi do zwiększonej liczby poronień czy martwo urodzonych dzieci lub wad wrodzonych.

Zachorowanie na SM nie zmienia prawdopodobieństwa wystąpienia komplikacji związanych z przebiegiem ciąży, rozwojem płodu czy porodem. Podczas gdy ciąża przebiega prawidłowo opieka położnicza jest taka sama jak u kobiety zdrowej.

Leki stosowane w terapii stwardnienia rozsianego, szczególnie cytostatyki, czyli leki które blokują w różny sposób cykl komórkowy i uruchamiają genetycznie zaprogramowane mechanizmy śmierci komórkowej czyli indukują apoptozę, więc niosą ze sobą ryzyko powstania wad płodu, a w szczególności uszkodzenia cewy nerwowej.  Z tego powodu zaleca się stosowanie dużych dawek kwasu foliowego, który może znamiennie przyczynić się do zmniejszenia ryzyka wad układu nerwowego.

Ogólny wniosek płynący z przeprowadzonych badań sugeruje unikanie kontynuacji leczenia hamującego postęp choroby u pacjentek z SM w momencie potwierdzenia ciąży oraz kategoryczny zakaz stosowania leków immunosupresyjnych i fingolimodu na kilka miesięcy przed planowaną prokreacją. Odstawienie leków modyfikujących przebieg choroby na miesiąc przed planowanym zapłodnieniem niweluje ryzyko poronienia oraz uszkodzenia płodu, zwłaszcza, podczas pierwszych tygodni ciąży.

Wysokie ryzyko wystąpienia rzutów w okresie połogu i popołogowym skłania do zalecania chorym z SM szybkiego powrotu do wcześniej stosowanego leczenia immunomodulującego, tuż po porodzie.

W takich sytuacjach nie jest także możliwe karmienie piersią. Z drugiej strony ciągle są dyskutowane wyniki niektórych badań, w myśl których karmienie piersią miałoby chronić przed reaktywacją SM po porodzie. Zagadnienie to wymaga dalszych analiz.

Statystyki pokazują, że stan neurologiczny kobiet w ciąży ze stwardnieniem rozsianym stabilizuje się, rzuty choroby są rzadsze.

Wyniki wielu badań klinicznych wykazały, że w czasie trwania ciąży częstość występowania rzutów choroby maleje 3-krotnie w porównaniu z okresem przed ciążą.

Najnowsze publikacje przynoszą wiele nowych danych na temat omawianych zagadnień. Magyari przeanalizowała wiele czynników mających wpływ w populacji duńskiej na ryzyko wystąpienia SM (istnieje bardzo kompletny rejestr krajowy pacjentów chorych na SM w Danii) i wykazała, że ciążę można traktować jako czynnik protekcyjny zmniejszający ryzyko wystąpienia SM u kobiet. Na uwagę zasługuje także fakt, że taki czynnik modyfikowalny jak witamina D, a zwłaszcza jej stosowanie w nadmiernych ilościach w ciąży, zwiększa ryzyko wystąpienia SM u dziecka.

Zgodnie z aktualnym stanowiskiem kobieta ze stwardnieniem rozsianym mogą zachodzić w ciążę, a jej zdrowiu nie zagraża niebezpieczeństwo.

Przebycie ciąży nie przyspiesza rozwoju SM, a w ocenie wieloletniej może mieć korzystny wpływ na spowolnienie postępu choroby.

Ciąża u kobiet chorujących na stwardnienie rozsiane znamiennie częściej rozwiązywana jest przez cięcie cesarskie, co wynika często z obaw rodzącej o ewentualne powikłania porodu siłami natury oraz jego negatywny wpływ na przebieg SM (ryzyko rzutu). Taka postawa rodzącej skłania często lekarza do decyzji o porodzie instrumentalnym, mimo braku rzeczywistych ku temu wskazań położniczych. 

Ciąża sama w sobie stanowi źródło stresu, ponieważ wymaga mobilizacji oraz przeorganizowania stylu życia. Kobieta planując ciążę i w czasie trwania ciąży ocenia siebie pod kątem sprawności fizycznej i objawów stwardnienia rozsianego w kontekście możliwości donoszenia ciąży oraz sprawowania opieki nad dzieckiem.

Edukacja, świadomość możliwych utrudnień powoduje zmniejszenie lęku, przygotowanie się na ewentualne problemy.

Wsparcie rodziny oraz zabezpieczenie pomocy przyszłej mamie dobrze wpływa na stan psychiczny kobiety.

Pogorszenie stanu zdrowia często obserwuje się w okresie połogu, zwykle między 3-6 miesiącem po rozwiązaniu. W przypadku rzutu stwardnienia rozsianego kobieta może być leczona sterydami.

Nie ma tez przeciwskazań do karmienia piersią, pod warunkiem, że nie przyjmuje ona leków, które mogą powodować działania niepożądane u dziecka. 

I ostatnia wątpliwość, o której myśli przyszła mama. Czy moje dziecko odziedziczy tą chorobę?

Niepokój ten jest uzasadniony tylko w określonym stopniu. Możliwość, że dziecko urodzone przez rodziców ze stwardnieniem rozsianym rozwinie tę chorobę wynosi 1-4%. Ryzyko u dziecka, kiedy jedno z rodziców ma SM wynosi 1:40, podczas gdy ryzyko zachorowania w ogólnej populacji wynosi 1:750. Jednakże w przypadku stwierdzenia stwardnienia rozsianego u kilku członków rodziny istnieje predyspozycja wystąpienia choroby u dziecka.

Stwardnienie rozsiane jest diagnozowane w młodych dorosłych. Podkreśla się, żeby rozpocząć leczenie jak najwcześniej aby nie dopuścić do trwałej niesprawności fizycznej.

Nie należy odkładać leczenia modyfikującego przebieg choroby do czasu urodzenia dziecka.

Watro w momencie postawienia diagnozy lub wkrótce po rozpoznaniu skorzystać z poradnictwa przedporodowego, które powinno być powtarzane w regularnych odstępach czasu (przynajmniej raz w roku), szczególnie w przypadku kobiet, które są w trakcie lub rozważają rozpoczęcie leczenia.

Piśmiennictwo:

Filkensztejn A., Brooks J.B.B., Paschoal F.M. i wsp.: What we can really tell women with multiple sclerosis regarding pregnancy? A systematic review and meta-analisys of the literature. BJOG-Int J Obstet Gy 2011; 10:790.

Poser S., Poser W.: Multiple sclerosis and gestation. Neurology 1983; 33(11): 1422-1427.

Robertson N.P., Fraser M., Deans J. i wsp.: Age-adjusted recurrence risks for relatives of patients with multiple sclerosis. Brain 1996; 119: 449-455.

Potemkowski A.: Problemy psychospołeczne, (w:) Losy J. (red.): Stwardnienie rozsiane, wyd. II Wydawnictwo Czelej, Lublin 2019, 203-232

Czernichowska-Kotiuszko M., Gurdziel E., Bartosik-Psujek H.: Ciąża u pacjentek ze stwardnieniem rozsianym. Higiena i środowisko a zdrowie człowieka. T. 1. Red. Andrzej Borzęcki Lublin 2014.

Czernichowska – Kotiuszko M., Bartosik-Psujek H.: Ciąża i poród u chorych na stwardnienie rozsiane.(Pregnancy and childbirth in women with multiple sclerosis.) Aktual. Neurol. 2014 vol. 14 nr 1 s. 25-29.

Pozzilli C., Pugliatti M., ParadigMS Group: An overview of pregnancy-related issues in patients with multiple sclerosis. European Journal of Neurology 2015, 22 (Suppl. 2): 34-39

Gajofatto A, Benedetti MD. Treatment strategies for multiple sclerosis: When to start, when to change, when to stop? World J Clin Cases 2015;3(7):545-55.

Hellwig K, Rockhoff M, Herbstritt S, et al. Exclusive Breastfeeding and the Effect on Postpartum Multiple Sclerosis Relapses. JAMA Neurol 2015;72(10):1132-8.

Dodaj komentarz