7 WAŻNYCH INFORMACJI O OSOCZU

7 WAŻNYCH INFORMACJI O OSOCZU

  • Post category:Medycyna

Co to jest osocze?

Osocze jest płynną częścią krwi i stanowi 55% jej objętości. Jest podstawowym środowiskiem dla elementów morfotycznych krwi. 

Skład osocza to: 91% wody, 8% związków organicznych, w tym białek, cukrów, witamin, enzymów oraz 1% związków nieorganicznych, utrzymujących równowagę kwasowo- zasadową ustroju.

Osocze pobrane od dawców może zostać bezpośrednio przetoczone pacjentom np. w celu ratowania życia chorych z masywnym krwotokiem lub zaburzeniami krzepnięcia w przebiegu poważnych chorób wątroby.

Świeżo mrożone osocze  (FFP) może być wykorzystywane jako surowiec do dalszego frakcjonowania, w wyniku którego uzyskuje się preparaty krwiopochodne, np.:

  • albuminę, stosowaną w stanach niedoboru białek,
  • koncentraty czynników krzepnięcia, stosowane w leczeniu i profilaktyce krwawień u chorych ze skazami krwotocznymi np.  hemofilią
  • immunoglobuliny, stosowane m. in. w leczeniu chorób o podłożu immunologicznym, w stanach niedoboru odporności, w profilaktyce konfliktu Rh, w celu zapobiegania niektórym chorobom zakaźnym.

Kim jest ozdrowieniec?

1. Osoba, u której za pomocą testów wymazowych wykryto wirusa SARS-CoV-2 (przebyła zakażenie bezobjawowo lub objawowo o różnym stopniu nasilenia objawów COVID-19).

lub

2. Osoba, u której nie stwierdzono wcześniej obecności wirusa za pomocą testów wymazowych RT-PCR, jednak testy wykazały, że obecnie w jej krwi znajdują się przeciwciała przeciwko wirusowi SARS-CoV-2.

Co to jest osocze ozdrowieńców?

W osoczu ozdrowieńców obecnych jest wiele przeciwciał, zwalczających koronawirmca. Podanie osocza osobie, której organizm nie wytworzył jeszcze przeciwciał (lub wytworzył ich zbyt mało) może pomóc szybciej wrócić jej do zdrowia.

Jak wykazały badania, prowadzone pod kierunkiem dr. Erica Salazara z Houston Methodist Hospital (Teksas, USA) podanie osocza ozdrowieńców, bogatego w przeciwciała, skierowane przeciwko domenie wiążącej receptor (RBD) białka szczytowego wirusa SARS-CoV-2, znacznie obniżyło śmiertelność chorych w ciągu 28 dni w porównaniu z grupą, która nie otrzymała osocza.

Co to są przeciwciała? 

Organizm po pierwszej ekspozycji na antygen odpowiada wytwarzając przeciwciała. Zazwyczaj wykrywalne przeciwciała pojawiają się we krwi po ok. 5-10 dniach od pierwszego kontaktu antygenem. Osiągają szczyt po ok.2-3 tygodniach

Przeciwciała wytwarzane są przez limfocyty B.

W pierwszym kontakcie z antygenem limfocyty B wytwarzają immunoglobuliny M (IgM), które wykazują powinowactwo do wiązania z danym antygenem, ale nie są zdolne do pobudzenia fagocytozy. Dzięki temu, w drugim etapie, wytwarzane są immunoglobuliny G (IgG), które są najefektywniejszymi aktywatorami fagocytozy (opsoninami). A następnie niektóre limfocyty B różnicują się do komórek pamięci immunologicznej o długim czasie przeżycia.

Okres obecności przeciwciał w surowicy zależy od utrzymywania się stymulacji antygenowej czyli od długości ekspozycji na antygen oraz okresu półtrwania danej immunoglobuliny – dla IgG wynosi to ok. 23 dni

Kto może być dawcą osocza ?

Wszystkie osoby, które:

  1. Przechorowały COVID-19, zostały uznane za wyleczone i czują się zdrowe, lub osoby, które przeszły bezobjawowe zakażenie wirusem SARS-CoV-2 (potwierdzone testami)

2.  Są obecnie uznane za zdrowe, czyli minęło co najmniej:

·         28 dni od zakończenia objawów,

·         u osób bezobjawowych 18 dni od zakończenia izolacji,

3.  Spełniają podstawowe kryteria kwalifikacji dla dawców krwi określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2017r. w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi (Dz.U.2017 poz. 1741) Link do rozporządzenia . Czynniki dyskwalifikujące opisane są również w dziale “Kto nie może oddać krwi”

4.  Są w wieku 18-65 lat,

5.  Ważą min. 50 kg

6.  W przypadku przeprowadzonej w przeszłości transfuzji oraz kobiet po przebytej ciąży wymagane będą dodatkowe badania.

 Jak pobierane jest osocze ?

Osocze pobierane jest metodą plazmaferezy, w ilości między 500-650 ml w tygodniowych odstępach. Jest to metoda powszechnie stosowana, którą na co dzień pobierane jest osocze od Dawców. Jest to proces całkowicie bezpieczny, trwający ok 30-40 min., do którego używany jest tylko sterylny sprzęt jednorazowego użytku.

Jeśli z jakiegoś powodu nie można pobrać osoczą w taki sposób, pobierane jest 450 ml krwi pełnej, z której otrzymywane jest ok 220-230 ml osocza.

W punktach poboru krwi obowiązują szczególne środki ostrożności, mające na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa Dawcom.

Czy leczenie osoczem ozdrowieńców jest skuteczne?

Przetaczanie osocza ozdrowieńców jest dodatkowym elementem terapii COVID-19, obok leków przeciwwirusowych i innych preparatów, które w połączeniu dają dobre efekty. Dzięki temu zdecydowanie zmniejsza się liczbę pacjentów z COVID-19, u których dochodzi do ciężkiej niewydolności krążeniowo-oddechowej. Leczenie to jest skuteczne w niektórych przypadkach, kiedy podanie osocza wyraźnie skraca czas występowania objawów. Należy podkreślić fakt iż osocze osoczu nierówne. Kiedy preparat zawiera niskie miano przeciwciał jego skuteczność będzie mała. 

Jak wykazały badania przeprowadzone przez naukowców z King’s College London, największe miano przeciwciał we krwi ozdrowieńców wykryto po trzech tygodniach od zakażenia. Z czasem ich poziom spada.

Źródło:

Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Lublinie
Ilustrowany Atlas Immunologii pod red. W. Feleszko